Informatiefolder

Acne

Omschrijving
Acne vulgaris oftewel acne is de medische term voor (jeugd)puistjes. Vrijwel iedereen krijgt in de puberteit acne. Het betreft hier een goedaardige aandoening van de huid die bij de ene persoon meer uiterlijke en/of psychosociale problemen kan geven dan de bij de andere.

Hoe ontstaat het
Klik op de foto. Acné wordt veroorzaakt door een ontsteking van de talgklierfollikel. Bij het ontstaan van acné spelen verschillende factoren een rol. In de meeste gevallen begint acné in de puberteit, wanneer de huid onder invloed van hormonen allerlei veranderingen ondergaat. De talgklieren in het gezicht, op de rug en de borst worden groter en procuderen meer huidsmeer of talg, die bovendien dikker is van samenstelling. Indien er te veel talg wordt afgescheiden, kan het talg zich ophopen en de uitvoergang van de talgklier (de porie) verstopt raken. Deze talgophopingen worden meeëters of comedonen genoemd. Er zijn oppervlakkige meeëters (zwarte comedonen) en meer onderhuids gelegen meeëters (witte omedonen). De talgophoping wordt nog versterkt door toegenomen verhoorning van de uitvoergang van de talgklier, waardoor deze extra nauw wordt. Daarnaast bevinden zich in de talgklieren tal van bacteriën, die zich snel kunnen vermenigvuldigen en de talg omzetten in vetzuren. Door de opgehoopte talg en de irriterende vrije vetzuren zet de verstopte follikel steeds verder uit en scheurt uiteindelijk open. De irriterende stoffen komen in de aangrenzende huid terecht en veroorzaken een ontsteking. Hierdoor ontstaan pukkels en puistjes.

Sommige vormen van acné ontstaan door uitwendige factoren.
- Contact met stoffen die een verstopping van de talgklier veroorzaken, zoals bepaalde cosmetica en olie-houdende of chloor-houdende producten in bepaalde beroepen en industrieën.
- Mechanische factoren (druk en wrijven): Bijv. acné onder de kinrand van een helm en op het voorhoofd onder een voorhoofdsband.
- Bepaalde geneesmiddelen: M.n. als acné plotseling optreedt of op een ongewone plaats op oudere leeftijd ontstaat. Voorbeelden zijn prednison en sommige middelen tegen tuberculose en epilepsie.

Het ontstaan van danwel vereregering van acné kan ook worden beinvloed door:
- genetische factoren (andere familieleden hebben ernstige acné)
- hormonale factoren (menstruatie, zwangerschap)
- ziekten van de geslachtsorganen, w.o. polycysteus ovarium syndroom (vrij zeldzaam)
- psychologische stress

FABELS RONDOM ACNE
Acné heeft niets te maken met:
- Het eten van “verkeerd” voedsel, bijv. varkensvlees, chocola en patat. Voedsel allergie speelt geen rol bij acné.
- Een vitaminetekort
- Slechte hygiëne
- Infecties
- Overmatig zweten

Wat zijn de verschijnselen
Bij acne zien we meeëters, rode pukkels (papels) en puistjes (pustels). Als het een hevige ontsteking is, ontstaan onderhuidse ontstekingen die na genezing lelijke littekens kunnen achterlaten. Het uitknijpen van puistjes of krabben werkt ontstekingen in de hand.

VORMEN VAN ACNE
De meest voorkomende vorm van acne, is acné vulgaris, oftewel “ gewone" acne. Er bestaan ook nog enkele andere vormen van acné met een ander beeld of een ander beloop.

- Acné conglobata
Deze vorm komt voornamelijk bij mannen voor en vaak lang na het 20e jaar blijft bestaan. De ontstekingen verlopen veel heviger dan bij acné vulgaris. De schouders, de rug en de borst zijn over het algemeen erger aangedaan dan het gezicht. Kenmerkend zijn de grote onderhuidse knobbels en abcessen (met pus gevulde holtes), die uiteindelijk genezen met achterlating van ontsierende (zelfs keloïd)littekens.

- Acné ectopica (= Hidradenitis)
Dit zijn puistjes op ongewone plaatsen, zoals in de oksels, de liezen en op de billen. Meeëters vormen een belangrijke aanwijzing dat het om acné gaat. De steeds terugkerende ontstekingen en abcessen kunnen de patiënt veel ongemak bezorgen. Deze vorm van acné komt meestal voor na het 20e levensjaar.

- Acné excoriée
Sommige mensen met acne, veelal jonge vrouwen met geringe acne, kunnen zo geobsedeerd raken door de huidaandoening, dat iedere pukkel wordt opengekrabt of uitgeknepen, waardoor de ontsteking alleen maar erger wordt en littekenvorming ontstaat

- Acné fulminans
Deze zeer heftige (en gelukkig zeldzame) vorm van acné begint heel plotseling. De afwijkingen van de huid lijken erg op die van de acné conglobata. Het verschil met acné conglobata is vooral dat de patient ook ziek is. Gewichtsverlies en gewrichts- en spierpijnen kunnen optreden. De oorzaak van acné fulminans is onbekend. Behandeling moet met spoed worden begonnen en kan bestaan uit antibiotica, corticosteroiden (oraal) of isotretinoine.

- Acné neonatorum
Acné neonatorum of baby-acné is eigenlijk een buitenbeentje in de ‘acne-familie’. Het komt vrij vaak voor dat pasgeboren babies kleine acne-puistjes in het gelaat krijgen. Dit gebeurt onder invloed van hormonen (androsteron, testosteron e.a.). De verschijnselen zijn bijna altijd mild en verdwijnen vanzelf. Behandeling is vrijwel nooit nodig, maar zou kunnen bestaan uit benzoylperoxide lokaal.

Hoe wordt de diagnose gesteld
Acne is over het algemeen zo gemakkelijk te herkennen dat de diagnose gewoonlijk kan worden gesteld op grond van het klinisch beeld. Aanvullend onderzoek is vrijwel nooit nodig.

Wat is de behandeling
Er bestaan verschillende behandelvormen voor acne, zowel lokale (crèmes, lotions e.d.) als systemische (= tabletten)middelen.
De keuze van behandeling hangt af van de ernst en uitgebreidheid van de ontsteking en/of infectie, de aanwezigheid van littekens, de leeftijd, het geslacht en de ervaring van de patiënt met eerdere middelen. Vaak wordt er een combinatiebehandeling door uw arts voorgeschreven.

1. MIDDELEN DIE DE VERSTERKTE VERHOORNING VAN DE AFVOERGANG TEGENGAAN.
Voorbeelden: salicylzuur, benzoylperoxide (merknaam Benzac ®), vitamine A-zuur of tretinoine en adapaleen (merknaam Differin ®). Zij worden gebruikt in crème, gel of lotion. Deze middelen veroorzaken afschilfering de huid afschilfert zodat de talg die de poriën verstopt gemakkelijk naar buiten kan. Het ontstaan van meeëters wordt hierdoor tegengegaan. Daarnaast remmen deze middelen ook in geringe mate de bacteriegroei. Bij de lichte vormen van acné kan hiermee vaak worden volstaan. Een bezwaar van benzoylperoxide en vitamine A-zuur is dat deze stoffen de huid in het begin van de behandeling vaak irriteren. Daarom begint men vaak voorzichtig. Als de voorgeschreven crème goed wordt verdragen kan de sterkte/concentratie worden verhoogd en de frequentie van smeren toenemen. Het middel adapaleen dat in gelvorm verkrijgbaar is, irriteert minder.

2. MIDDELEN DIE DE GROEI VAN BACTERIEEN TEGENGAAN
Het gaat hier om antibiotica die zowel lokaal als oraal worden toegepast. De meest voorgeschreven orale antibiotica zijn minocycline, doxycycline, tetracycline, claritromycine en azitromycine. Orale antibiotica dienen voor langere tijd (meestal 4 tot 6 maanden) te worden gegeven. Antibiotica die uitwendig (in een lotion of gel vorm) worden toegepast zijn erythromycine en clindamycine.

3. MIDDELEN DIE DE ONTSTEKING ONDERDRUKKEN
Bepaalde antibiotica, waaronder de eerdergenoemde tetracycline en minocycline, hebben naast een anti-bacteriële ook een ontstekingsremmende werking. Deze middelen hebben dus een dubbele werking.
Corticosteroïden (bijnierschorshormonen), die ook bekend staan om hun ontstekingremmende werking, worden alleen toegepast bij sommige vormen van acne. Bij bijv. een beperkte acné inversa, kan men behandelen met een plaatselijke injectie met corticosteroïden. Acné fulminans wordt soms door middel van een stootkuur met systemische corticosteroiden behandeld.

4. MIDDELEN DIE DE TALGVORMING VERMINDEREN
- Er bestaan orale anticonceptiepillen die een gunstig effect hebben op de vermindering van de talgproductie en dus de acné . Voorbeelden van anti-acne pillen zijn de Yasmin® en YAZ® 24+4 en Diane-35®. Deze pillen zijn relatief "lichte" pillen die gewoon als voorbehoedmiddel gebruikt kunnen worden. Men dient er rekening mee te houden dat de anti-conceptie werking van "de pil" kan verminderen door het gelijktijdig gebruik van orale antibiotica zoals tetracycline. Gedurende die tijd zullen daarom extra anti-conceptieve maatregelen moeten worden genomen. Vanwege de verhoogde risico op thrombose en longembolie (met name met Diane-35®) zijn artsen wat terughoudend in het voorschrijven ervan.

- Isotretinoïne(merknamen Roaccutane®). Isotretinoïne is een stof die verwant is aan vitamine A-zuur. Het is in staat om de talgproductie van het lichaam stil te leggen. Het wordt uitsluitend inwendig gebruikt en wordt voorgeschreven bij ernstige acné , die littekens achterlaat in de huid. De behandeling met isotretinoïne duurt echter lang, 6 tot 8 maanden. Gedurende de behandeling wordt regelmatig bloedonderzoek bij u uitgevoerd omdat het middel o.a. de vetstofwisseling kan beinvloeden. Tijdens het gebruik van isotretinoïne krijgen bijna alle patiënten last van droge ogen en droge lippen. Droge ogen kunnen worden behandeld met kunsttranen (op recept) en de droge lippen met een vette lippenbalsem (vrij via de drogist). Ook kan de gezichtshuid erg uitdrogen, soms met eczeemverschijnselen; vochtinbrengende gezichtscrèmes zoals Effaclar H ® kunnen daarbij hulp bieden. Deze bijwerkingen zijn echter geen reden om met de behandeling te stoppen.
Isotretinoïne heeft potentiële ernstige bijwerkingen en risico's in de zwangerschap. Het middel kan de ongeboren vrucht beschadigen waardoor er aangeboren afwijkingen kunnen ontstaan. Als u isotretinoïne gebruikt dient u dus voor adequate anticonceptie te zorgen tot 1 maand na het stoppen van de kuur. Isotretinoïne mag niet worden toegepast in combinatie met inwendig gebruikte antibiotica met name tetracycline.

De behandeling van acne heeft altijd even tijd nodig om in te werken. Soms duurt het 1-3 maanden voordat een bevredigend resultaat is bereikt. Ten slotte is het niet verstandig om steeds van het ene middel naar het andere over te schakelen.

Wat kunt u zelf eraan doen
- Ultraviolette stralen in zonlicht hebben bij sommige mensen een gunstige invloed op acne. In de zomer is acne meestal veel minder actief dan in de winter. Een goed advies is dan ook: profiteer 's zomers zo veel mogelijk van de zon. Ook een hoogtezonkuur levert soms een opvallend resultaat op. Een intensieve blootstelling aan zonlicht of kunstmatige UV-bronnen wordt ontraden in verband met het risico op huidkanker. Overdaad schaadt!
- Zoals eerder vermeld heeft acne niets te maken met vette voeding (“fast food”). Indien u echter toch sterk het vermoeden heeft dat uw acne ontstaat of verergert door het eten van patat, chocola, varkensvlees e.d., is het natuurlijk wel verstandig om deze voedingsmiddelen niet te gebruiken.

Wat zijn de vooruitzichten
Acne is een onschuldige aandoening, die bij de meeste patiënten na enkele jaren vanzelf verdwijnt. Meestal verdwijnt acné voor het 25e jaar, maar soms blijft de aandoening bestaan tot op oudere leeftijd. Voor sommigen blijft acné echter een chronische aandoening. Er zijn goede periodes en en er zijn slechte periodes. Acne kan niet echt worden genezen. Wel lukt het meestal met behulp van behandeling ervoor te zorgen dat de acne "rustig" wordt.