| Terug naar overzicht | Pagina uitprinten |

Informatiefolder

Zonneallergie



Omschrijving
Van zonneallergie spreken we pas wanneer iemand een abnormale huidreactie krijgt na een "normale" blootstelling aan zonlicht of andere lichtbronnen, zoals bijvoorbeeld een zonnebank of gloeilampen. De meest voorkomende vorm van zonneallergie is de zogenaamde "POLYMORFE LICHTERUPTIE" (afgekort: PMLE) of "zonne-allergie". Polymorf betekent "in verscheidene uitingsvormen voorkomend". Eruptie betekent huiduitslag. Onder PMLE verstaat men dan ook enkele abnormale huidreacties die optreden na blootstelling aan (zon)licht. Deze informatie folder zal voornamelijk over PMLE gaan. PMLE komt evenveel voor bij mannen als vrouwen ongeacht de leeftijd. PMLE ontstaat vaker bij patiŽnten met een lichte huidskleur. Meestal begint het op jong volwassen leeftijd.

Hoe ontstaat het
PMLE wordt door licht veroorzaakt. Zonlicht bestaat behalve uit zichtbaar licht, voor een deel uit ultraviolet (afgekort: UV) licht dat wij niet kunnen zien. UV-licht wordt onderverdeeld in (kortgolvig) UVB en (langgolvig) UVA, welke beide voor een groot deel de reeds eerder genoemde "normale" huidreacties veroorzaken. Het UVA wordt tegenwoordig beschouwd als de belangrijkste veroorzaken van PMLE. Waarom de ene persoon PMLE krijgt en de andere is nog niet bekend. Mogelijk speelt de huidtype een rol. We zien namelijk dat mensen met een lichtere huidskleur (die moeilijk bruin worden maar voornamelijk rood) eerder een PMLE krijgen dan mensen met een donkere huidskleur of die van nature makkelijk bruinen.

Wat zijn de verschijnselen
De huidreacties kunnen op elk moment "zomaar" ontstaan, terwijl men voorheen wel goed tegen de zon kon. Ze ontstaan ongeveer een dag (soms tot 5 dagen) na de blootstelling aan (zon)licht en worden veelal niet voorafgegaan door een zonnebrandreactie. Zonder verdere blootstelling aan zonlicht genezen de huidafwijkingen in 7 tot 10 dagen.

De meest voorkomende huidafwijkingen zijn sterk jeukende kleine bobbeltjes op de aan licht blootgestelde delen van de huid, zoals gelaat, nek, handruggen, onderarmen (met name ellebogen en onderbenen. Ook worden wel blaasjes, roodheid, zwelling en schilfering gezien. De huidreacties kunnen zich uitbreiden naar niet aan licht blootgestelde delen van de huid. Een gering aantal patiŽnten heeft alleen klachten van jeuk zonder zichtbare huidreacties.

Fotos
- PMLE aan de ellebogen

Hoe wordt de diagnose gesteld
Uw huidarts kan de diagnose PMLE stellen op grond van uw verhaal en de door uw waargenomen huidreacties. Helaas is het zo dat uw huidafwijkingen al weer verdwenen zijn wanneer u de afspraak heeft met uw huidarts.

IS DE BOOSDOENER UVA, UVB OF BEIDE ?
Of de reacties veroorzaakt worden door UVB dan wel door UVA, is redelijk goed vast te stellen door te antwoorden op de volgende vragen. Ontstaan de huidreacties:
- ook achter glas
- ook in de schaduw
- ook ondanks zonbeschermende middelen
- ook tijdens lichte bewolking
Viermaal ja betekent dat het waarschijnlijk om UVA gaat. Viermaal nee wijst op UVB.

LICHTTESTEN
Een enkele maal is het nodig om met behulp van lichttesten na te gaan of UVA, UVB dan wel zichtbaar licht de huidreacties veroorzaakt. Er bestaat echter geen test waarmee de diagnose PMLE met zekerheid kan worden gesteld. Met deze lichttesten kunnen ook andere door licht veroorzaakte huidaandoeningen worden aangetoond. Tevens kan worden onderzocht of bepaalde stoffen (cosmetica, medicijnen, e.d.) in combinatie met licht een overgevoeligheidsreactie veroorzaken (fotoplakproeven).
Lichttesten kunnen helaas niet bij iedere ziekenhuis worden uitgevoerd. Informeer hier eerst over bij uw eigen ziekenhuis.

WELKE ZIEKTES KUNNEN LIJKEN OP PMLE ?
Het is van belang om PMLE te onderscheiden van een aantal andere huidaandoeningen die ontstaan of verergeren na zonbloostelling omdat de behandeling ervan anders is. De belangrijkste hiervan zijn:

1. Inwendige ziekten, zoals
- Lupus erythematodes. Er is een vorm van lupus erythematodes met alleen huidafwijkingen en een vorm met daarnaast klachten van andere organen (vooral gewrichten).
- Porfyrie. Dit is een ziekte waarbij zich in het bloed een teveel aan porfyrines bevindt. Dit zijn de bouwstenen van het hemoglobine (= het bloedpigment in de rode bloedlichaampjes). Als er iets schort aan de aanmaak van het hemoglobine dan kunnen de bouwstenen hiervan zich als het ware in het bloed ophopen. Dit veroorzaakt een zonlichtovergevoeligheid met blaren en een erg dunne, kwetsbare huid in het gelaat en op de handruggen
2. Medicijnen
Bepaalde medicijnen kunnen de huid overgevoelig maken voor zonlicht. Doxyxcycline en tetracycline zijn bekende voorbeelden. Bij sommige medicijnen ziet men een geÔrriteerde huid zoals bij een zonnebrand, bij andere medicijnen een meer jeukende, allergische reactie gelijkend op PMLE. Voorbeelden zijn plaspillen (furosemide), pijnstillers (ibuprofen) en middelen bij suikerziekte (sulfonylureum).
3. Contact met bepaalde plantesoorten
Contact met planten kan ook een abnormale zonlichtreactie geven. Het meest sprekende voorbeeld is de reactie door de bereklauw. Als na contact met de bereklauw de huid aan zonlicht wordt blootgesteld, ontstaan er blaren. Andere voorbeelden zijn pastinaak, engelwortel, selderij, peterselie, dille, wijnruit, en Sint Janskruid.
4. Gebruik van bepaalde cosmetica en dergelijke
Cosmetica (o.a. musk ambrette, para-phenyleendiamine), zalfjes, middelen tegen muggenbeten en zelfs zonbeschermende middelen (PABA), kunnen zonlichtovergevoeligheid veroorzaken. Ook zalven (w.o. teer) , voorgeschreven door een arts, kunnen een enkele maal zonlichtovergevoeligheid veroorzaken.

ZIJN ER ANDERE ONDERZOEKEN NODIG ?
Soms wordt er laboratoriumonderzoek gedaan op bloed, ontlasting, urine en/of een stukje huid (biopt) met als doel bepaalde (zeldzamere) ziekten, zoals lupus erythematodes en porfyrie, uit te sluiten.

Wat is de behandeling
LICHTGEWENNING
1. Door middel van natuurlijke zon
Bij niet ernstige vormen van PMLE is het voldoende om in het voorjaar de huid geleidelijk aan zonlicht te laten wennen. Dit kan goed door rekening te houden met wanneer en waar de invloed van zonlicht groot is. Zodoende is er sprake van een geleidelijke lichtgewenning. Hierbij kan men tijdens de eerste weken gebruik maken van een goed zonbeschermend middel (zonnebrandmiddel). Dit moet een hoge beschermingsfactor hebben.

2. Door middel van lichttherapie
Hierbij wordt ieder voorjaar of voorafgaand aan een vakantie gedurende een aantal weken, 2 ŗ 3 maal per week, de huid aan een speciale kunstlichtbron blootgesteld. Bij PUVA-therapie moet een patiŽnt 2 uur voor iedere bestraling bepaalde medicijnen (psoralenen) innemen, die de huid gevoeliger maken voor licht. PUVA betekent dan ook psoralenen plus UVA. In verband met bescherming van de ogen moet men op de dag van de bestraling een bril dragen. Bij UVB-behandeling behoeven geen medicijnen ingenomen te worden.

ANTI - ZONNEBRANDMIDDELEN
Bij ernstige vormen van PMLE hebben zonnebrandmiddelen een beperkte waarde, omdat de meeste alleen tegen UVB beschermen. Zelfs zogenaamde zonblokkerende middelen beschermen waarschijnlijk slechts ten dele tegen UVA. Terwijl bij PMLE juist UVA zo belangrijk is. Er zou zelfs een verslechtering kunnen optreden, doordat tijdens het gebruik van zonnebrandmiddelen de normale zonnebrandreactie door UVB nauwelijks optreedt, waardoor men langer in de zon blijft en zodoende juist extra blootstaat aan UVA.
Voorbeeld: Anthelios XLģ (La Roche Posay)

ANTIMALARIA-MIDDELEN
Een andere behandelingsmogelijkheid bestaat uit het innemen van antimalaria-middelen. Dit zijn medicijnen die het eerst zijn gebruikt bij malaria, maar nu ook toegepast worden bij een aantal huidziekten waarbij lichtovergevoeligheid een rol speelt, zoals PMLE.

NIET WERKZAAM ZIJN:
- BŤta-caroteen capsules
- Vitamines of andere voedingssupplementen

Wat kunt u zelf eraan doen
- Uit de zon blijven; vooral tussen 11.00 en 15.00 uur. De UV straling is dan het sterkst.
- Kleding geeft de beste bescherming tegen zonnestralen. Luchtige lange broeken of rokken en (T-)shirts met lange mouwen kunnen goede diensten bewijzen. Hoe dunner geweven, hoe meer zonnestralen kleding doorlaat. Bedenk verder dat natte kleding meer zonnestralen doorlaat dan droge kleding. Draag ook een breed gerande hoed of pet.
- De beste oogbescherming geeft een zonnebril die aan de zijkant gesloten is.
- Houd er rekening mee dat de wind verkoelend werkt, waardoor men minder van de zon merkt.
- Bij stilzitten of liggen is het effect van de zon groter dan bij bewegen.
- Een natte huid is gevoeliger voor zonlicht.
- Sneeuw en zand reflecteren veel zonlicht; water en gras weinig.
- Ook onder de parasol bereikt veel zonlicht (m.n. UVA) de huid.
- Achter glas bereikt UVA de huid wel en UVB juist niet.
- Ook bij een uitgebreide bewolking bereikt veel zonlicht de aarde.
- In het hooggebergte bereikt meer zonlicht (m.n. UVB) de aarde.
- Zonnebrandmiddelen of beter zonbeschermende middelen beschermen voornamelijk tegen UVB en weinig tegen UVA. Gebruik bij zeer gevoelige huid altijd een zonwerende middel met een hoge beschermingsfactor (minimaal factor 25) wanneer U voor langere tijd onder de (felle) zon terecht komt (bijv. tijdens een hete zomerdag, tijdens vakanties in zonnige landen). Dit zonwerend middel moet dik en evenredig worden ingesmeerd op de aan zon blootgestelde huid. Dit geldt ook wanneer U in de zon fietst, tuiniert, sport, het huis schildert, enzovoorts. Smeer om de twee uur of na het zwemmen opnieuw in. Gaat U zwemmen, gebruik dan een waterproof middel en smeert U ook dan na het afdrogen opnieuw in. Een "after-sun" middel is bedoeld om de functie en structuur van de huid te helpen herstellen na het zonnen en geeft dus geen bescherming tegen UV straling !

Links
- Speciale UV werende kleding voor kinderen !: www.odiezon.nl

Wat zijn de vooruitzichten
Bij de meeste patiŽnten met PMLE (30% tot 50%) beginnen de klachten ieder voorjaar en verdwijnen ze bij herhaalde blootstelling aan zonlicht in de loop van de zomer. Dit wordt lichtgewenning genoemd. Het gewend zijn aan (zon)licht verdwijnt weer in de winter. In ernstige gevallen blijven reacties ontstaan na iedere blootstelling aan (zon)licht. Over het algemeen blijft PMLE jarenlang bestaan. Soms verergert het in de loop van de jaren, soms treedt spontaan een verbetering op.

| Disclaimer | Pagina uitprinten |
[created: 9/5/2002]