Informatiefolder

Alopecia androgenetica

Omschrijving
Alopecia androgentica is de meest voorkomende vorm van haaruitval bij volwassenen. Alopecia androgenetica betekent letterlijk “mannelijke type haaruitval”.
Geschat wordt dat 70% van de Nederlandse mannen op een bepaald moment in zijn leven last krijgt van haaruitval. Zelfs in de puberteit kan de haaruitval al beginnen. Er zijn daarbij verschillende patronen mogelijk. Erfelijkheid speelt een belangrijke rol.
Bij vrouwen komt alopecia androgentica ook veel voor (cijfers ontbreken echter). Dit begint meestal rond de menopauze. De haaruitval kan echter ook vóór de menopauze beginnen. Ook bij vrouwen speelt erfelijkheid een belangrijke rol.

Hoe ontstaat het
Bij mannen is kaalheid een normaal verschijnsel ; de mate en leeftijd van optreden is erfelijk bepaald. Bij vrouwen kan deze vorm van kaalheid helaas ook optreden. Slechts in zeldzame gevallen is deze vorm van kaalheid een uiting van een onderliggende aandoening van de vrouwelijke geslachtsorganen.
Om het ontstaan van kaalheid beter te begrijpen is het goed om eerst iets te lezen over de:

HAARGROEI BIJ DE MENS

HET ONTSTAAN VAN ALOPECIA ANDROGENETICA
Voor zowel mannen als vrouwen is het ontstaanmechanisme van alopecia androgenetica waarschijnlijk gelijk. Er is sprake van een erfelijke (over) gevoeligheid van de haren voor één van de mannelijke hormonen, namelijk dihydrotestosteron (verder afgekort als “DHT”). Deze (over) gevoeligheid is erfelijk bepaald. De mate van (over) gevoeligheid is niet overal gelijk verdeeld over de schedelharen; ook bestaan er tussen mannen en vrouwen.weer verschillen in deze gevoeligheid. Deze verschillen bepalen het patroon van haaruitval.
DHT heeft de volgende gevolgen:
- verkorting van de anagene groeifase : hierdoor lijkt de haarimplant dunner
- relatieve toename aantal haren in telogene ‘uitval’ fase
- uiteindelijk verschrompeling van de haarwortels.
Als éénmaal de haarwortels verschrompeld zijn is nieuwe haargroei niet meer mogelijk.

Wat zijn de verschijnselen
Het beeld verschilt dus bij mannen en vrouwen:

BIJ DE MAN
Haaruitval eerst in de voorste haargrens en de haargrenzen bij de slapen en ook bij de top en de kruin. Meestal blijven de haren boven de oren doorlopend naar achteren bestaan. De gehele schedel kan echter op den duur kaal worden.

BIJ DE VROUW
Haaruitval vindt veel meer gelijkmatig plaats (diffuus patroon). De haargrenzen blijven echter intact i.t.t. die bij de man.
Niet alleen bij de man, maar vooral ook bij de vrouw kan deze vorm van haaruitval leiden tot grote psychosociale problemen.

Hoe wordt de diagnose gesteld
De diagnose wordt gesteld aan de hand van het klinisch beeld en het verhaal van de patënt. Wel is het is van belang om androgene alopecia te onderscheiden van haaruitval veroorzaakt door medicijngebruik, vergiftiging, inwendige ziekten (schildklierziekte, bloedarmoede) en stress factoren. Ook alopecia areata dient te worden uitgesloten. Bij alopecia androgenetica zijn de meeste patiënten kerngezond !

IS HORMOON ONDERZOEK ZINVOL BIJ VROUWELIJKE PATIENTEN ?
Zoals al eerder gemeld is alopecia androgenetica bij vrouwen slechts in zeldzame gevallen een uiting van een onderliggende aandoening, van bijvoorbeeld de vrouwelijke geslachtsorganen. Meestal zijn dan ook andere klachten aanwezig bijvoorbeeld menstruatie- stoornissen, verminderde libido, overbeharing (m.n. baardstreek), acné, en andere tekenen van vermannelijking (bijv. zwaardere stem). Indien deze klachten niet aanwezig zijn én indien de haaruitval beperkt in omvang is, is aanvullende hormonen onderzoek NIET zinvol.
Een analyse van de haarwortelstatus is in alle gevallen zinloos!

Wat is de behandeling
De behandelaanpak verschilt weer bij mannen en vrouwen.

BIJ DE MAN:
1. Minoxidil lotion. Het middel kan de haargroei stimuleren. Het resultaat verschilt echter van pesoon tot persoon. Bovendien kunnen de pasverkregen haren weer uitvallen zodra men met het middel stopt.
Minoxidil wordt tweemaal daags op droog haar aangebracht. Het eerstvolgend half uur, het haar niet nat maken. De behandelkuur duurt minimaal 12 maanden. Slechts bij 5-10% wordt hergroei van de haren gezien ; bij 30% stopt de haaruitval. Minoxidil wordt niet vergoed.
2.Operatieve ingrepen
a. Haartransplantatie. Hierbij worden haren afkomstig van het achterhoofd getransplanteerd naar de kale plekken elders. De haren van het achterhoofd zijn namelijk minder gevoelig voor DHT. Tijdens de transplantatie wordt er tevens gebruik gemaakt van lasertechnologie.
b. Huid reductie . Hierbij wordt een kaal stuk gebied eruit gesneden waarna de eindjes naar elkaar toe worden getrokken. Hierdoor krijg je dus een soort van verkleining van het haarloze gebied.
c. Hair weaving. Hierbij wordt menselijk haar gecombineerd met uw eigen haar.
Deze operatieve en kosmetische ingrepen worden slechts in beperkte centra uitgevoerd in Nederland en de kosten ervan zijn niet opgenomen in het ziekenfondspakket.
3. Finasteride. Deze stof remt het enzym 5-alpha-reductase, welk normaal de productie van DHT reguleert. Het gevolg is dat er veel minder DHT wordt gevormd waardoor de haaruitval stopt. Finasteride dient minimaal 3 maanden te worden gebruikt. Alleen bij geringe tot matig ernstige kaalheid bij mannen is het succesvol gebleken. Het effect na 12 maanden kuur is als volgt: 48% v.d. patiënten krijgt weer haargroei op bovenkant van de schedel ( = vertex) ; na 24 maanden is dit 58%. Het effect op het voorste schedel gebied is echter minder (slechts 31% ziet weer haargroei na 1 jaar). In Nederland is dit middel geregistreerd als medicijn tegen alopecia androgenetica voor mannen alleen.
Voor meer informatie www.propecia.nl

BIJ DE VROUW:
Er bestaan geen lotions shampoos, cremes of vitamine- preparaten waarvan de werkzaamheid wetenschappelljk is aangetoond bij vrouwen !
Een zinvolle therapie bij vrouwen in de vruchtbare periode (dus jonger dan 50 jaar) waar veel ervaring mee is, is de Diane 35 pil. Dit is geen "zware" pil: zoals veel vrouwen nog steeds denken, maar een al langer bestaande en betrouwbare anticonceptie-pil met als "bijwerking" een gunstig effect op de haaruitval. Ook remt de Diane pil de talgproductie in de huid (en daardoor acne) en de groei van ongewenste snor- en baardhaartjes. De Diane pil zorgt niet voor de terugkeer van veel nieuwe hoofdharen, maar remt het erger worden van de haaruitval af. De werking is pas maximaal na minimaal 6 maanden gebruik.
Bij vrouwen die echt gaan "kalen" moet soms een extra medicijn, Androcur, worden bijgeslikt. Bij vrouwen in en na de overgang is het langdurig gebruik van anticonceptie-pillen (dus ook Diane-35) niet verstandig vanwege de verhoogde kans op trombose, baarmoederhals- en borstkanker). Soms wordt dan alleen het middel Androcur gegeven wat de werking van mannelijke hormonen tegengaat.

HET NIEUWE MIDDEL FINASTERIDE IS NIET EFFECTIEF GEBLEKEN BIJ POSTMENOPAUZALE VROUWEN !!

Wat kunt u zelf eraan doen
Indien de genoemde middelen niet het beoogde effect geven kunt u gebruik maken van kunstmatige haren in de vorm van haarstukjes, toupets of een pruik.

Wat zijn de vooruitzichten
Alopecia androgenetica zal niet spontaan herstellen. Bij mannen kan de gehele schedel op den duur kaal worden. Bij vrouwen is de kans op algehele kaalheid veel kleiner dan bij mannen, vooral vanwege de verschillen tussen mannen en vrouwen in zowel de haargroeicyclus als de gevoeligheid voor mannelijke hormonen in het bloed.