De Babyhuid

DE BABYHUID

A. SCHOONHEIDSFOUTJES
Vlak na en de dagen na de geboorte zie je niet meteen het spreekwoordelijke "babyhuidje". Er vallen een aantal “schoonheidsfoutjes” op:

1. De vernix
   De huid van de baby is nog bedekt met “vernix caseosa”. Dit is een witachtige troebele slijm die de babyhuid heeft beschermd in de baarmoeder. Je hoeft dit vernixlaagje niet af te vegen omdat deze laag vanzelf na een paar dagen afslijt. Door dit vernixlaagje blijft de huid maximaal 72 uur beschermd. Je hoeft dus de babyhuid in eerste dagen niet in te smeren met babyolie.
2. Onschuldige huidverkleuringen
   - Blauwpaarse verkleuringen. Deze zogenaamde “acrocyanose” zien we gedurende het eerste 48 uur. Het is vooral opvallend in de handpalmen, op de voetzolen en rondom de mond. Het is een volkomen onschuldige fenomeen en heeft niets te maken met zuurstoftekort. Deze verkleuring vermindert spontaan bij een hogere omgevingstemperatuur.
   - Marmerhuid. Bij afkoeling van de huid, bijvoorbeeld direct na het badje, ontstaat er in de babyhuid een blauwpaarse netvormig- of marmer patroon. Dit verschijnsel noemen we “cutis marmorata”. Het kan worden beschouwd als een normale reactie van de babyhuid op verlaging van de omgevingstemperatuur. De neiging van de babyhuid om dit marmerpatroon te vertonen kan nog enkele weken blijven bestaan en hoeft niet te worden behandeld. Ook deze verkleuring verdwijnt na opwarmen van de huid.
   - Roodheid. De huid van vele pasgeboren baby’s vertoont in meer of mindere mate wegdrukbare rode vlekken, die weer na 48 uur spontaan verdwijnen. Ook hier hoef je niet mee naar de dokter.
   - Harlekijnkleurverandering. Bij dit fenomeen zien we een opvallend kleurverschil tussen de beide lichaamshelften wanneer de baby op de zij ligt. De bovenzijde is namelijk bleker en de onderzijde felrood met een vrij scherpe scheidingslijn in het midden. Deze kleurverandering duurt tussen de halve minuut en 20 minuten. De baby kan 1 of meerdere van deze episodes meemaken, meestal tot in de 4e levensweek. Dit verschijnsel komt voor bij 5 tot 10% van alle pasgeborenen. De kleurverandering wordt waarschijnlijk veroorzaakt door onrijpheid van het zenuwstelsel waardoor het open en dichtgaan van de bloedvaatjes van de huid nog niet goed wordt gereguleerd.
3. Haren
   - Lanugohaar. Op het lichaam van de baby is een laagje fijn donsachtig haar aanwezig, dat lanugo haar wordt genoemd. De functie van dit haar is waarschijnlijk om warmte vast te houden. Het lanugo haar wordt in de eerste levensweken vervangen door nieuw haar.
   - Hoofdhaar. Het haar kan erg verschillen van baby tot baby: sommige baby’s hebben een mooi kaal bolletje en anderen worden geboren met een weelderige haardos. De haren bij de geboorte zullen allemaal geleidelijk uitvallen en vervangen worden door nieuw haar. De kleur en textuur van het nieuwe haar kunnen erg verschillen van het eerste haar.
4. Nagels
   De baby kan bij de geboorte al lange nageltjes hebben. Het advies is om deze niet meteen kort te knippen, omdat er gemakkelijk wondjes kunnen ontstaan. Wanneer de baby zichzelf krabt door onhandige bewegingen te maken, kunnen de nageltjes voorzichtig bijgevijld worden met een speciaal babyvijltje.

B. FUNCTIES VAN DE BABYHUID
De kwaliteit van de huid van een pasgeboren baby wordt bepaald door de rijpheid van het kind. Te vroeg geboren kindjes hebben daardoor te maken met een ontwikkelingsachterstand van de huid.

De opperhuid
De opperhuid beschermt het individu van schadelijke invloeden van buitenaf, waaronder schadelijke stoffen, bacteriën en virussen en trauma. Ook voorkómt de opperhuid dat belangrijke stoffen vanuit het lichaam naar buiten gaan, waaronder water en eiwitten. De opperhuid vervult dus een belangrijke barrièrefunctie. De opperhuid van de baby (± 0.4 mm) is echter vier tot vijf keer dunner dan de volwassen huid (± 2.0 mm). Verder zitten de huidcellen nog niet zo dicht op elkaar als bij volwassen huid en is de hoornlaag nog niet dik genoeg. Hierdoor is de babyhuid nog heel “open”. Hoe jonger de baby hoe dunner en onrijper de opperhuid en daardoor hoe slechter de barrièrefunctie. De hoornlaag wordt gedurende de eerste weken steeds dikker omdat de huid in contact komt met allerlei voorwerpen in zijn omgeving . Na ongeveer 4 weken heeft de hoornlaag al dezelfde eigenschappen als de volwassen huid.

1. Waterverlies
   Premature baby’s hebben door een slechtere barrièrefunctie problemen met de vochtregulatie van de huid. De kans op uitdroging is daardoor groter ten opzichte van een op tijd geboren baby. Premature baby’s worden daarom vaak nog de eerste dagen in een couveuse gelegd waarin de luchtvochtigheid kunstmatig hoog wordt gehouden. Hierdoor wordt er voorkomen dat er teveel water vanuit de baby naar de omgeving ontsnapt. Ook op tijd geboren baby’s kunnen problemen hebben met de waterhuishouding. De opperhuid is nog niet goed in staat om water vast te houden. Wanneer de baby een droge, schilferige huid vertoont, mag je deze dus gerust verzorgen met badolie en een vochtinbrengende zachte crème.
2. Temperatuurregulatie
   De baby heeft moeite om de temperatuur te reguleren. Hiervoor zijn 2 oorzaken te noemen:
   - De baby heeft een relatief groot lichaamsoppervlak, waardoor er relatief meer water verdampt. Verdamping van water leidt tegelijkertijd tot verlies van warmte.
   - De baby is nog niet in staat om water vast te houden.
   Door deze factoren treden er meer temperatuurschommelingen op. In een warme omgeving zal de baby meer gaan zweten, waardoor de temperatuur sneller zal kunnen dalen. Om deze reden wordt dan ook aangeraden om baby’s niet te dik aan te kleden of te dicht bij een warmtebron (radiator) te leggen
3. Opname van stoffen
   Omdat de barrièrefunctie nog niet optimaal is kunnen lokaal aangebrachte middelen sneller door de huid worden opgenomen. Hiermee moet rekening worden gehouden bij het toepassen van bijvoorbeeld medicinale zalven.
4. Trauma’s aan de huid
   De huid van premature baby’s die opgenomen zijn in de couveuse worden vaak beplakt met elektrodes van monitoren of pleisters om infuusnaaldjes vast te plakken. Bij het verwijderen van deze materialen treedt er een “stripping effect” op waardoor de opperhuid die al dun is nog dunner wordt gemaakt. De kans op waterverlies en ook op bacteriële huidinfecties kan hierdoor juist toenemen.

De lederhuid
De structuren zoals zweetklieren en pijnzenuwen zijn al vroeg ontwikkeld bij de pasgeborene.

1. Zweten
   De zweetklieren zijn zowel voor de premature baby als de normale baby goed aangelegd. Het zweten op zich is echter nog niet functioneel, d.w.z. dat het zweten op zich niet leidt tot relevante afkoeling van het lichaam. De normale baby zweet wel als reactie op een warme omgeving, de premature baby echter niet. Dit laatste heeft geen belangrijke betekenis voor de temperatuurregulatie.
2. Pijn
   Pijnzenuwen zijn al aanwezig, ook bij de premature baby. Deze kunnen dus al pijn voelen. Ook hebben baby’s al vroeg een geheugen voor pijn; zij kunnen eerder geleden pijn later wel weer herinneren.
3. Zintuigen
   Ook de gevoelszenuwen en tastlichaampjes zijn al vroeg ontwikkeld. Het aanraken van scherpe voorwerpen vindt de baby niet fijn maar warme handen op de huid vindt hij erg prettig. Ook het masseren met een babyolie vindt de baby erg aangenaam. De huid is dus eigenlijk het enige zintuig dat meteen na de geboorte klaar is om zijn functie te vervullen. Dit in tegenstelling tot de oogjes en de oortjes, die ‘aan de buitenkant’ wel gevormd zijn, maar nog niet voldoende goed werken. De baby kan immers nog niet voorwerpen en mensen op afstand goed scherp zien. Ook geluiden (hoge of lage tonen) kan de baby nog niet goed verwerken. Maar met zijn huid ervaart hij direct na de geboorte het verschil tussen warmte en kou, zachte en harde materialen en wollen of katoenen kleding. Studies hebben verder aangetoond dat een goed contact via de huid ook een gunstig effect heeft op de gezondheid en het welzijn van de baby. Baby’s die bijvoorbeeld regelmatig worden gemasseerd, groeien over het algemeen sneller en hebben een hoger gewicht. Het masseren met een zachte oliegel vindt de baby tevens erg aangenaam.