Huidkanker

Huidkanker is wereldwijd de meest voorkomende kankervorm onder mensen met een blanke huid. In Nederland neemt het aantal mensen met huidkanker explosief toe. In het jaar 2000 werden bij ongeveer 21.000 Nederlanders een vorm van huidkanker vastgesteld. Volgens de nieuwste cijfers van KWF (Nederlandse Kanker Stichting) kregen in 2014 ruim 50.000 landgenoten te horen dat ze huidkanker hadden. Het KWF verwacht dat wanneer deze trend zich voortzet, in 2020 zo’n 75.000 nieuwe gevallen van huidkanker zich zullen aandienen bij de dokter. Naast het aantal mensen met huidkanker neemt ook het aantal mensen met een voorstadium van huidkanker snel toe.

Hoe ontstaat huidkanker ?

Huidkanker ontstaat doordat bepaalde cellen van de huid en huidaanhangsels zich ongeremd gaan delen. Dit gebeurt wanneer het erfelijk materiaal (het DNA) van deze cellen beschadigd raakt. Door deze schade verliezen huidcellen de controle over hun groei, wat kan leiden tot het ontstaan van huidkanker.

Beginnende huidkanker start dus al met beschadigde cellen, nog voordat er duidelijke klachten zijn. In het begin ziet u soms alleen een klein plekje dat langzaam verandert, niet goed geneest of er anders uitziet dan de rest van de huid.

Uit studies blijkt dat langdurige blootstelling aan ultraviolette (UV) straling de belangrijkste oorzaak is van huidkanker. Deze straling komt niet alleen van de zon, maar ook van zonnebanken, hoogtezonnen en solaria. UV-straling kan het DNA in huidcellen beschadigen.

Vooral blootstelling aan UV-straling tijdens de kinderjaren en herhaald verbranden in de zon verhogen het risico op het ontwikkelen van huidkanker op latere leeftijd.

Beginnende huidkanker op het gezicht komt vaak voor, omdat de huid daar veel zon krijgt. Let op plekjes die ruw aanvoelen, blijven bloeden of niet genezen, vooral op neus, oren, lippen en rond de ogen.

Wie lopen er extra risico op het krijgen van een huidkanker ?

Hoewel huidkanker in theorie bij alle mensen kunnen optreden zijn er een aantal risicogroepen bekend die een extra risico hierop hebben

1. Mensen met een blanke huid. Deze mensen hebben minder pigment en verbranden daardoor eerder in de zon. Zij hebben meer risico op het oplopen van een huidkanker dan mensen met een donkere huid
2. Erfelijkheid. Huidkanker komt vaak voor in families. Dit komt niet alleen omdat de gevoeligheid wordt overgedragen, maar ook andere factoren zoals de huidtype en leefstijl.
3. Leeftijd. Huidkanker komt vaker voor bij oudere mensen omdat ze relatief meer zonnestralen op hun huid hebben gehad.
4. Afweersysteem. Mensen met een verlaagde afweersysteem (bijv. AIDS, orgaantransplantaties, bloedkanker) lopen een verhoogd risico op het verkrijgen van een huidkanker omdat hun afweer niet of verminderd in staat is om (zon) beschadigde opperhuidcellen te herkennen en te herstellen.

Symptomen huidkanker

Men dient altijd verdacht te zijn op een huidkanker indien de huid verandert op een onverklaarbare wijze. De drie belangrijkste symptomen van een huidkanker zijn:

• een ruw, makkelijk bloedend plekje
• een wondje dat niet vanzelf geneest of
• een vreemd rood of zwart gezwelletje dat u niet kan verklaren.

Ook dient u alert te zijn bij moedervlekken die plotseling groter worden, jeuken, bloeden, of vreemd gaan uitzien. Soms kan huidkanker ook jeuk of pijn geven. De meeste huidkankers vinden we op aan zon blootgestelde delen van het lichaam, zoals het gezicht, de hoofdhuid (bij kalende mannen), hals, nek, decolleté, onderarmen en handruggen.

Foto’s: Hoe ziet huidkanker eruit?

Hieronder ziet u foto’s van huidkanker. Deze beelden helpen bij huidkanker herkennen, omdat huidkanker er in een vroeg stadium vaak onschuldig uit kan zien. Toch zijn er een aantal signalen die u serieus moet nemen.

Op de huidkanker herkennen foto’s ziet u de drie meest voorkomende kenmerken van huidkanker:

• Een ruw, makkelijk bloedend plekje
  Dit kan aanvoelen als een schilferig of korstachtig stukje huid dat steeds terugkomt. Het bloedt snel bij aanraken en geneest niet goed.
• Een wondje dat niet geneest
  Een plekje dat langer dan drie weken open blijft, telkens een korstje krijgt en weer open gaat, kan wijzen op huidkanker. Dit wordt vaak onderschat als een “onschuldig wondje”.
• Een vreemd zwart of donker gezwelletje
  Een moedervlek of plekje dat van kleur verandert, meerdere kleuren heeft (zwart, bruin, rood of wit) of een onregelmatige vorm krijgt, is een belangrijk waarschuwingssignaal. Dit is een van de duidelijkste voorbeelden bij de vraag: hoe ziet huidkanker eruit?

Veel mensen vragen zich af: hoe herken je huidkanker? Let vooral op plekjes die anders zijn dan de rest van uw huid, die veranderen in vorm, kleur of grootte, of klachten geven zoals jeuk, bloeden of pijn.

Welke soorten huidkanker zijn er ?

De verschillende soorten huidkanker worden in een afzonderlijke informatiefolder besproken in deze website. Ga hiervoor met de muis op het woord staan en klik op de link.

De meest voorkomende soorten huidkanker zijn:

• Actinische Keratose. Dit is een voorstadium van huidkanker. Dit zijn meestal rode, ruw aanvoelende plekjes die gemakkelijk bloeden. Een actinische keratose kan uitgroeien tot een plaveiselcelcarcincoom.
• Basaalcelcarcinoom (BCC). Dit is de meest voorkomende soort huidkanker bij blanke mensen. Het BCC heeft meerdere verschijningsvormen, maar meestal zien we een rood, glazig bultje of zweertje. Deze vorm van huidkanker zaait niet uit maar kan soms grote vormen aannemen (groter dan 2 cm)
• Lentigo maligna. Deze soort kan een voorstadium zijn van het melanoom. We zien een langzaam groeiende bruine of bruinzwarte pigmentvlek die meestal op het gezicht zit bij oudere mensen
• Melanoom. Het melanoom is de meest levensbedreigende vorm van huidkanker, omdat het relatief snel kan uitzaaien via de lymfeklieren en het bloed . Het uit zich als een donkergekleurde wat grotere moedervlek. Soms kan het melanoom ook bloeden of zweren. In zeldzame gevallen is een melanoom niet bruin of zwart maar juist rood of zelfs wat huidkleurig
• Plaveiselcelcarcinoom (PCC). Deze huidkanker kan soms uitzaaien naar de lymfeklieren en andere organen. Meestal zien we een bloedend zweertje dat niet geneest.
• Ziekte van Bowen. Deze vorm van huidkanker is ook een voorloper van het plaveiselcelcarcinoom. We zien een gemakkelijk bloedende, wat ruwe rode plakkaat of zweertje in de huid, dat soms lijkt op een eczeemplek.
• Merkelcarcinoom. Dit is een zeldzame vorm van huidkanker die ontstaat uit Merkelcellen, soort huidzenuwcellen. Het Merkelcarcinoom kan vaak terugkeren na behandeling en heeft grote kans om uit te zaaien.
• Talgkliercarcinoom. Het talgkliercarcinoom is zeldzaam maar wel agressief. Het ontstaat uit uit een talgklier en zit in de meeste gevallen in de huid in of rondom de oogkas.

Hoe wordt de diagnose gesteld van huidkanker ?

Wanneer u met een verdacht plekje naar de arts komt zal deze de huid eerst beoordelen. Eventueel wordt een stukje huid afgenomen (huidbiopsie) om de diagnose via de patholoog te laten vaststellen. Soms is de afwijking zo verdacht dat deze meteen in zijn geheel wordt verwijderd voor nader onderzoek.

Wat is de behandeling van huidkanker ?

De meest toegepaste behandelingen bij huidkanker worden ook afzonderlijk in een informatiefolder besproken. Ga hiervoor met de muis op het woord staan en klik op de link.

• Excisie (wegsnijden)
• Mohs chirurgie
• Bevriezing (cryotherapie)
• Lokale chemotherapie (behandeling met celdodende medicijnen), zoals 5-flurouracil
• Lokale immuun stimulerende middelen, zoals imiquimod en ingenolmebutaat    
• Photodynamische therapie (behandeling met crème en licht)
• CO2 gefractioneerde lasertherapie
• Bestraling (radiotherapie)
• Immunotherapie (behandeling met medicijnen die een afweerreactie tegen kankercellen stimuleren)

Zelfonderzoek van de huid

Huidarts.com vindt het belangrijk dat u uw huid zelf leert onderzoeken op verdachte plekjes. Zeker wanneer er bij u al eerder een huidkanker is gevonden. De volgende informatiefolders kunnen u leren om uw huid zelf te onderzoeken

• Zelfonderzoek voor het basaalcelcarcinoom
• Zelfonderzoek voor het melanoom 

Wat zijn de vooruitzichten van een huidkanker?

In het algemeen geldt dat hoe eerder een huidkanker is vastgesteld en behandeld de vooruitzichten gunstig zijn. De vijfjaarsoverlevingscijfers voor huidkanker lopen sterk uiteen omdat ze afhankelijk zijn van de vorm van huidkanker. Van de patiënten met een basaalcelcarcinoom geneest bijna 100%. Bij het plaveiselcelcarcinoom ligt het genezingspercentage op meer dan 90%. Bij het melanoom is de kans op overleving groot als deze vroeg is ontdekt en behandeld. Bij ongeveer 80% van de patiënten komt de ziekte binnen vijf jaar niet terug. Bij patiënten met een uitzaaiing in de lymfeklier is de overlevingskans kleiner. Wanneer melanoomcellen via het bloed in andere organen terecht zijn gekomen, bekijkt de specialist of behandeling eventueel mogelijk is. De behandeling is dan vooral gericht op het remmen van de ziekte en/of het verminderen of voorkomen van klachten. Jaarlijks overlijden ongeveer 600 mensen aan huidkanker.

Links

KWF Nederlandse Kanker Stichting